Volkanik Patlamalar Nasıl Oluşur?



volkanik patlamalar nasıl olusur?



Volkanik patlamalar sonucu ağaçlar, evler, tarlalar, yollar ve fabrikalar zarar görebilir. Hatta can kayıpları bile yaşanabilir. Peki tarihten bu yana birçok yeri yaşanmaz hale getiren bu doğal afet nasıl gerçekleşiyor?

Dünya farklı katmanlardan oluşur. En dışta yerkabuğu vardır. Yerkabuğunun altında manto, mantonun altında dış çekirdek yer alır. En içte ise iç çekirdek bulunur. Yeryüzünden çekirdeğe doğru gittikçe bu katmanların sıcaklığı 200°C’den 7000°C’ye kadar yükselebilir.

Dünya iç çekirdek, dış çekirdek, manto ve yerkabuğu katmanlarından oluşur.

Yerkabuğunun hemen altında yer alan manto, Dünya’nın hacimce yaklaşık %84’ünü oluşturan en geniş katmandır. Manto katmanından çekirdeğe doğru inildikçe sıcaklık 800°C’den 1200°C’ye ulaşır. Mantonun yapısında silisyum, oksijen, magnezyum, demir, alüminyum, kalsiyum gibi elementlerden oluşan çok sıcak, yoğun ve sert kayaçların yanı sıra çözünmüş gazlar ve su buharı da bulunur.

Mantodaki yerkabuğuna yakın kayaçlar, yüksek sıcaklık ve basınçtan dolayı eriyik haldedir. Eriyik kayaçlar mantonun üst katmanlarına doğru yükselir ve yukarı çıktıkça soğuyarak aşağı çöker. Mantodaki bu hareketlere konveksiyonel akım denir. Bu akımlar yerkabuğunu oluşturan levhaların iç içe geçmesine, birbirlerinden uzaklaşmasına ya da birbirlerine çarpmasına sebep olur. Bu levhaların hareketleri sonucu yerkabuğunda çatlaklar oluşur. Etrafındaki kayaçlardan daha az yoğun olan magma ise bu çatlaklardan yükselir. Yükseldikçe magmanın içindeki çözünmüş gazların oluşturduğu gaz kabarcıklar basıncı artırarak magmanın patlayarak yüzeye çıkmasına sebep olur.

Kaynaklar:

  • https://www.universetoday.com/40229/what-is-the-earths-mantle-made-of/
  • http://volcano.oregonstate.edu/why-are-there-volcanoes
  • https://www.edhelper.com/ReadingComprehension_54_74.html




Benzer yazılar


Bir cevap yazın