Anayasanın 138.maddesi

T.C. Cumhur Başkanı Recep Tayyip Erdogan’ın konusmasında degindigi Anaysasının 138. maddesinde neler var hep beraber inceleyelim.

Anayasa’nın 138. maddesinde, “mahkemelerin bağımsızlığı”, 139. maddesinde “hakimlik vesavcılık teminatı”, 140. maddesinde de “hakimlik ve savcılık mesleği”ne ilişkin özel düzenlemelere yer verilmiştir.

Anayasa’nın 138. maddesinde, “Hakimler, görevlerinde bağımsızdırlar; Anayasaya, kanuna vehukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine göre hüküm verirler” denilerek yargıçların bağımsızlığı ilkesi kabul edilmiş ve böylece, yasama yetkisinin, yargıçların bağımsızlığına aykırı biçimde kullanılması önlenerek, yargıçların bağımsızlığı yasakoyucuya karşı da korunmuştur.

Anayasa’da bununla da yetinilmeyerek yargıçların bağımsızlığını korumak için 139. maddede “hakim teminatı” kabul edilmiştir. Anayasa’nın 139. ve 140. maddelerinde, yargıç ve savcıların özlük haklarına ilişkin yasalarda yer alması gereken ilkeler gösterilmiş ve yasama organının bu ilkelere aykırı düzenlemeler yapması önlenmiştir. Bu kurallarla yargıçların, maddi, manevi kuşkulardan ve her türlü etkiden uzak tutulup, Anayasa’ya, yasalara ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine göre karar vermeleri sağlanmak istenilmiştir.

Anayasa’nın 140. maddesinin üçüncü fıkrasında, yargıç ve savcıların nitelikleri, atanmaları, haklan, ödevleri ile diğer özlük işlerinin mahkemelerin bağımsızlığı ve yargıçlık güvencesi esaslarına göre yasa ile düzenleneceği öngörülmüştür.

Öte yandan, Anayasa’nın 159. maddesinde belirtildiği gibi, “mahkemelerin bağımsızlığı” ve “hakimlik teminatı” esaslarına göre görev yapmak üzere Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu kurularak; adli ve idari yargı yargıç ve savcılarının mesleğe kabulü, atanması, geçici yetki verilmesi, yükselme ve birinci sınıfa ayrılması, kadro dağıtılması, disiplin cezasına ve meslekte kalmaları uygun görülmeyenlere ilişkin gerekli kararların verilmesi Kurul’un görevleri arasında sayılmıştır.

Nitelik saptamadan mesleğe kabul kararı verilemeyeceğine göre, yargıç ve savcıların nitelikleri, mesleğe kabulden önceki dönemde yani, adaylığa atanma ve adaylık süresi içinde belirlenecektir. Bu nedenle, yargıç ve savcılann diğer özlük haklarının yamsıra niteliklerinin de mahkemelerin
bağımsızlığı ve yargıçlık güvencesi esaslarına göre yasa ile düzenleneceğini öngören Anayasa kuralının adaylığa alınma dönemini de kapsadığının kabulü gerekmektedir.

Anayasa’da, yargıçlık ve savcılık mesleğine verilen özel önemin gereği olarak bu mesleğe girecekler, adaylığa alınış ve adaylık döneminden başlayarak güvenceye kavuşturulmak istenilmiştir. Böylece, ister adaylıktan, ister avukatlıktan geçiş yoluyla olsun yargıçlık ve savcılık mesleğine girmek isteyenlerin yeterlik sınavlarının yürütmenin etkili olamayacağı Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu’nca belirlenecek bir sınav kurulunca, objektif ölçme ve değerlendirme esaslarına göre yapılması
zorunlu kılınmaktadır.

Bakanlıkça yapılacak bir yeterlik sınavı öncelikle yargıçlık ve savcılık mesleğine alınacakların
yürütme organına karşı bağımsızlığını gölgeleyecektir. Ayrıca, mensubu olduğu partinin siyasal
görüşünü gerçekleştirmek zorunda olan bir bakana hiyerarşik olarak bağlı olan bakanlık yöneticilerinin yaptıklan yeterlik sınavı sonucu mesleğe alınacak avukatların, kendilerini her türlü maddi, manevi etkilerden uzak ve özgür hissetmeleri zorlaşacaktır.

Onlar, yargıçlığın gerektirdiği her türlü yüksek nitelikleri taşısalar da kamu vicdanında daima tarafsızlıklan konusunda kuşku duyulacaktır. Bu durum ise, mahkemelerin bağımsızlığı ve yargıçlık güvencesinin düzenlendiği Anayasa’nın 138., 139., 140. ve 159. maddelerine aykırılık oluşturacaktır.

Anayasa Mahkemesi’nin aynı karannda, 2802 sayılı Yasa’nın 39. maddesinin ikinci fıkrasındaki avukatlıktan yargıç ve savcılık mesleğine atanacaklar için yapılacak yazılı yeterlik sınavı ile mülakatın ilke ve yöntemlerinin yönetmelikle düzenlenmesini öngören kural da, Türkiye Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı: 65)

Yazıyı Begendinizmi?

0 / 0

Bir cevap yazın 0

Your email address will not be published.