Kemoterapi

Kemoterapi nedir*
Kemoterapi tedavileri*
Kemoterapi’nin yan etkileri*
Kemoterapi Hastası nasıl beslenmeli*

Kanser
-117 
1 kötü2 orta3 güzel4 orta5 Süper 5 oy
Loading...
 
-:   -2 Kasım 2017 

Kemoterapi Hakkında bilmeniz gereken bütün Konuları sizler için bir araya getirdik

  1. Kemoterapi nedir
  2. Kemoterapinin Amaçları Nelerdir
  3. Kemoterapi Nasıl uygulanır?
  4. Kemoterapi Yan etkileri nelerdir?
  5. Kemoterapi İlaçları nasıl Çalışır?
  6. Kemoterapi alırken nelere dikkat edmeliyim
  7. Kemoterapi Hangi Yollarla uygulanır?
  8. Kanser İlaçları Neden Yapılır?
  9. Kemoterapi hakkında doktorunuza ne sorabilirsiniz?
  10. Sitotoksik İlaçların En İyi Etki Alanları ve Yan Etki Nedenleri
  11. Kemoterapinin Beş Muhtelif Hedefi
  12. Kemoterapinin Seks organlarına etkisi
  13. Kemoterapi’de Ağız Yaraları
  14. Kemoterapi Alırken Hasta Ağrı Hisseder mi?
  15. Kemoterapi’de Kabızlık Tedavisi
  16. Kemoterapi’de İshal tedavisi
  17. Kemoterapi’de İştahsızlık ve tad alma bozukluğu
  18. Kemoterapi Hastası nasıl beslenmeli
  19. Kemoterapinin Gelecegi
  20. Kemoterapide Tamamlayıcı ve Alternatif Tıp Teknikleri
  21. Karın İçi Sıcak Kemoterapi (Hipek)
  22. Kemoterapinin zararları üzerine Şöylesi

Kemoterapi Nedir?

Antikanser ilaçları ile yapılan tedavilerin genel adına kemoterapi denir.

Kemoterapi, kanser hücrelerini yok etmek veya bu hücrelerin büyümesini kontrol altına almak için antikanser ilaçlar kullanılarak yapılan tedavidir. Kanser tedavisinde tek başına veya cerrahi ve radyoterapi ile birlikte uygulanabilir.


Kemoterapinin Amaçları Nelerdir?

Kemoterapi ile Kanser’li hücrelerin üremesini durdurmak, yayılmasını yavaşlatmak ve Kötü huylu tümörleri kontrol altına almak, yayılmasını önlemek ve hastalıga neden olan kanseri tamamen ortadan kaldırılma tedavisinde kullanılan ilaçların genel adına  Kemoterapi denir.


Kemoterapi Nasıl uygulanır?

Kemoterapi ilaçları muhakkak onkolog Doktoru tarfından belirlenip, uzman onkoloji hemsireleri tarafından uygulanmalıdır.

 Kemoterapide kullanılan ilaçlar; damar yolu ile ağızdan hap olarak ve vücut boşluklarına uygulanabilir.

Damardan uygulanan kemoterapi ilaçları serum içine karıştırılarak damar yolu ile çeşitli sürelerde verilir.

Uzun süreli kemoterapi uygulamalarında hasta isterse hastaneye yatmak isteyebilir, (Doktorunuzla konusun size yardımçı olacaktır. )

Kemoterapi ilaçlarının  uzun süreli Kanserli hastaya verilecegi zaman, Bu tür ilaçlar için kateter veya port denilen, ilacın doğrudan ana damara gitmesini sağlayan cihazlar takılarak kemoterapi uygulanır.

Kanserin erken evrelerinde, Yada Kemoterapi sonrasında Doktorunuz size oral yolla alınan Hap şeklinde ilaçlar verebilir, lütfen saglıgınız için ilaçlarınızı düzenli kullanınız.

Evde alınan haplar damardan alınan ilaçlar kadar önemli olduğu için eksik ya da yanlış kullanılmamalıdır.

Kemoterapi hastalığın durumu ve bulunduğu yere göre bazen karın boşluğuna, akciğer zarı içine ve mesane içine uygulanabilir. Bu uygulamalar mutlaka bir merkezde ve uzman bir onkolog kontrolünde yapılmalıdır.


Kemoterapi Yan etkileri nelerdir?

Kemoterapi Kullanılan tedavi edici ilaçlarının yan etkileri olabilir.
Kemoterapinin yan etkileri Bütün hastalarda her zaman görülmeyebilir, Yan etkilerinde farklılık gösterebilir.
Kemoterapinin yan etkilerinin en aza indirilmesi için doktor ve hemşire ve sağlık personeli ekibi kontrolünde ek tedavilerin uygulanması şarttır.

Kemoterapinin ilaçlarının bir çok farklı yan etkisi olabilir:

  • Halsizlik ve yorgunluk hali,
  • kansızlık, iştahsızlık, kanama, kabızlık,
  • ishal, saç dökülmesi, enfeksiyon riskinin artması,
  • hafıza değişiklikleri, yutkunma zorluğu, bulantı ve kusma,
  • kas ve sinir sistemindeki değişiklikler, ağrı,
  • cinsellik ve üreme sistemindeki değişiklikler,
  • cilt ve tırnaklarda değişiklikler,
  • ödem ve idrar değişiklikleri,
  • kemoterapi alan kişilerden görülen yan etkileridir.

Sıralanan kemoterapi etkileri bütün hastalarda aynı gözlemlenmeyebilir,

yan etki listesinin uzun olmasından ötürü endişeye kapılmanıza gerek yoktur.

Kemoterapi Tedavisi Sırasında Bulantı ve Kusma

Kemoterapinin sık olarak  görülen yan etkilerinin başında bulantı – kusma gelir.

Bazı kemoterapi ilaçları beyindeki kusma merkezini ve mideyi etkileyerek, bulantı ve kusmaya neden olabilir.

Bulantı ve kusma genellikle kontrol altına alınabilir ya da azaltılabilir.

Kemoterapinin yan etkilerini önlemek için alınan ilaçların etkisi kişiye göre değişebilir.

Bu yan etkileri rahatlatmak için birden fazla ilaç kullanılabilir. Kesinlikle vazgeçmemeli doktor ve hemşire ile birlikte en uygun ilaç ya da yöntemler uygulanmalıdır.

Bulantı giderici ilaç almanın yanı sıra bulantı hissini azaltmak için aşağıdaki öneriler tavsiye edilir.

  • Bazen geçmişte olumlu bir izlenim bırakan bir yiyecek veya içecek bile bulantı hissinizi azaltabilir.
  • Bu nedenle daha önce bulantı kusma deneyiminizde yarar gördüğünüz uygulama varsa öncelikle bu uygulamayı deneyiniz.
  • Sıcak yiyeceklerin kokusu bulantı hissini arttırabileceği için soğuk yiyecekler sıcak yiyeceklerden daha iyi olabilir.
  • Bu nedenle soğuk sandviç, peynir, süzme peynir, tahıllar gibi oda sıcaklığında veya soğuk servis yapılabilen besinleri yemeyi tercih ediniz.
  • Bulantıyı azaltmak için sıvı ve yumuşak bir diyet uygulayınız. Aşırı hızlı sıvı gıda tükettiğinizde midede dolgunluk hissi ve bunun sonucunda bulantı kusmaya neden olabileceğinden sıvıları yavaş yavaş yudum yudum içiniz.
  • Bulantı hissini arttırabileceğinden tatlı, yağlı, çok baharatlı ve ağır kokulu yiyeceklerden kaçınınız.
  • Bulantı hissini başlatabilecek kötü koku, bulantısı olan ya da kusan kişiler, yemek yiyen kişiler ya da yemek pişirilen ortam gibi uyarılardan, görüntü ses ve kokulardan kaçınınız.
  • Kemoterapi sırasında ağzınızda hoş olmayan, metalik ya da ilaç tadı algılamasını azaltmaya yardımcı olan sert veya yumuşak, naneli ve ekşi şekerlemeler yemeyi deneyiniz.
  • Kemoterapi uygulamasından bir gün önce, tedavi günü ve ertesi günü sıvı bir diyetle besleniniz. Öğünleri hafif tutarak sık beslenmeye çalışınız.
  • Yoğun bulantınız olduğunda sevdiğiniz yiyeceklerden kaçınmanız daha sonra bu yiyeceğe karşı gelişen tiksintinin önlenmesi açısından önemlidir.
  • Hoşlandığınız müzik, televizyon programları, elektronik oyunlar ve kitap okuma gibi uğraşılara yoğunlaşarak bulantı hissinizden uzaklaşmaya çalışınız.
  • Derin nefes alıp-vererek kaslarınızı gevşek bırakıp, rahatlamayı aşırı bulantı hissettiğiniz dönemlerde ise uyumayı deneyiniz.
  • Egzersiz yapabilir, kendinizi yorgun hissetmiyorsanız açık havada yürümeyi deneyebilirsiniz.
  • Düzenli bir ağız bakımı uygulamanız hem ağızda yara gelişmesini önleyecek hem de rahatlatacaktır. Bunun için karbonatlı, tuzlu su ile günde en az üç defa gargara yapabilirsiniz. Bu uygulamayla ağzınızda yara oluşumunu önlemiş olursunuz.
  • Uyandığınızda bulantı hissediyorsanız size önerilen bulantı giderici ilacı yataktan kalkmadan alınız 30 – 60 dakika kadar dinlendikten sonra kahvaltı yapınız.
  • Tüm bunlara rağmen bulantı kusmanız devam ederse vücudunuzdan sıvı ve tuz kaybı sonucu birçok problemle karşılaşabilirsiniz.
  • Birkaç günden fazla süren bulantılar ve bulantı nedeniyle herhangi bir şey yiyip içememe durumunda mutlaka doktor yardımı alınmalıdır.
  • Saç Dökülmesi: Bazı kemoterapi ilaçları geçici olarak saç dökülmesi  yapabilir. Saç dökülmesinin derecesi alınan ilacın cinsine ve dozuna göre değişmektedir. Genelde saç dökülmesi tedavi başladıktan 2-3 hafta sonra      ortaya çıkar. Bu geçici bir süreçtir, tedavi tamalandıktan 3-4 hafta sonra saçlar tekrar çıkmaya başlayacaktır.

Kemoterapi İlaçları nasıl Çalışır?

Kemoterapi ilaçları, kanserli hücreleri nasıl etkilediğine göre gruplara ayrılmıştır.

Örneğin; bazı ilaçlar, hücrenin genetik kodunun saklı olduğu DNA’sına saldırır ve hücrenin kopyalanmasını ve üremesini durdurur.

Bazı ilaçlar ise, hücrenin şekil ve hareketini koruyan bir iskelet gibi davranan mikrotübül isimli bileşenlerine saldırır.

Bütün kemoterapi ilaçlarının ortak özelliklerinden birisi, kanserli hücreleri apoptoz denilen bir süreçle öldürmesidir. Bu süreçte, ilaç, hücrenin kendisini tamir edemediğini ve fonksiyonlarını kaybettiğini anlayacağı bir zarar oluşturur ve onu intihara sürükler.

Kanserli hücreler;  kanser ilaçlarının verdigi zararı düzeltme yolları bulduğunda,  kemoterapi’de ilaç tedavisine olan direnç arttığında, kanser büyümeye devam eder. düşük bir ihtimal olsada bazı tedavilerde kemoterapi tedavisi başarısızlıkla sonuçlanıyor.


Kemoterapi alırken nelere dikkat edmeliyim

Kemoterapi gören Kanser’li hastaların vucutları geciçi bir süre hastalıklara daha meyilli oldugundan kemoterapi süresince kendisine daha cok dikkat edmesi gerekir, bunlardan bazıları,

  • Aksıran, öksüren, insanlardan uzak durun. (gerekirse aynı ortamda “odada” bulunmayın)
  • Öpüşerek selamlaşmayın
  • El sıkışarak selamlaşmayın
  • Yemekten önce, tuvaletten sonra ve dışardan eve geldikten sonra mutlaka ellerinizi iyi yıkayın.
  • Dışardan yemek yememeye özen gösterin.
  • Günlük veya gün aşırı duş almaya gayret edin.
  • Dişlerinizi günlük fırçalayın
  • Düzenli ve dengeli beslenin. Meyve- sebze çok iyi yıkanmalı ve sebezeleri mümkünse sirkeli suda bekletin.
  • Üşümemeye ve terlememeye özen gösterin, ortamın sıcaklığına göre giyinin.
  • Başkalarının kişisel eşyalarını (çatal, kaşık, bardak, havlu, mendil vb) kullanmayın.

KEMOTERAPİ HANGİ YOLLARLA UYGULANIR ?

Ağızdan: Örn. tabletler. Kullanım şekli kolay ve tercih edilen bölge olmakla birlikte ilaçların az bir kısmı ağız yoluyla kullanılabilmektedir.

Damar yoluyla: Örn. ampul içindeki ilaçlar. Günümüzde en sık kullanılan kemoterapi uygulama biçimidir.

Bölgesel yol: İlacın, kemoterapi ile etkilemek istenen bölgeye giden damar yoluna doğrudan uygulanmasıdır. Seyrek kullanılmaktadır.

Kas içi uygulamaİlacın kas içine enjeksiyonu ile yapılmaktadır. Seyrek kullanılan bir yöntemdir.

Ciltaltı uygulama: İlacın insülin enjektörü gibi küçük uçlu iğnelerle ciltaltına uygulanmasıdır. En çok göbek çevresi ve kol-omuz bölgesine uygulanır.

Omurilik içine uygulama: Bel bölgesindeki omurlar arasından özel iğnelerle omurilik içine girilerek uygulanan yöntemdir.


DAMAR YOLUYLA KEMOTERAPİ UYGULANMASI SIRASINDA NELER YAPILMALIDIR?

  • Tedavi esnasında fazla hareket edilmemesi gerektiğinden rahat edilebilecek bir pozisyon alınmalıdır.
  • Tedavi uzun sürecekse kolunuzun altına destek amacı ile küçük bir yastık alabilirsiniz.
  • Tedavi başlamadan önce hemşirenin açıklamaları dikkatle dinlenmelidir.
  • Damardan iğne ile yapılan uygulamalar esnasında ağrı, kızarıklık, yanma, batma hissi duyulduğunda doktora veya hemşireye hemen haber verilmelidir. İlaç damar dışına kaçıyor olabilir.

İlaç uygulaması esnasında gelişecek herhangi bir sıkıntıda hemşireye veya doktora haber vererek bu durum onlara anlatılmalıdır.


Kanser İlaçları Neden Yapılır?

Kanserin tedavisi esnasında kanser hücrelerinin yok olmasını sağlamak amacı ile sitotoksik adı verilen ilaçlar kullanılmakta.

Kanser karşısında kemoterapi ve çeşitli kanser ilaçları kullanılır. Pek çok kişi de kanser ilaçları neden yapılır sorusunun cevabını merak eder.

Tüm ilaçlar gibi kanser ilaçları da kimyasal maddelerin doğru dozlarla bir araya getirilmesi sonucunda ortaya çıkmaktadır. Amaç ise; kanser hücrelerinin kontrolsüz bölünerek çoğalmasını önlemek ve zaman içerisinde tamamen yok etmektir.

Kemoterapi hakkında doktorunuza ne sorabilirsiniz?

Doktorunuza sorabileceğiniz bazı sorular aşağıda verilmiştir.
 Neden kemoterapi öneriyorsunuz?
 Benim kanser türümde kemoterapi ne kadar başarılı?
 Kemoterapinin amacı nedir?
 Bu kemoterapinin faydaları nelerdir?
 Yan etkileri nelerdir?
 Eğer kemoterapi almazsam ne olur?
 Tedavim neyi gerektirir?
 Kemoterapiyi nerede alacağım?
 Tedavim ne kadar sürecek?
 Sadece tek bir ilaç mı yoksa farklı ilaçların kombinasyonunu mu alacağım?
 Hangi ilaç ya da ilaçları alacağım?
 Daha az yan etkiye neden olacak kullanabileceğim başka ilaçlar var mı?
 Klinik denemeleri devam eden kullanabileceğim yeni ilaçlar var mı?
 Kemoterapi haricinde diğer başka tedaviler de alacak mıyım?
 Benim kanser türümde kemoterapiye alternatif başka bir tedavi yöntem var mı?


Sitotoksik İlaçların En İyi Etki Alanları ve Yan Etki Nedenleri

Sitotoksik ilaçlar, kanser hücrelerinin hızla bölünmekte ve çoğalmakta olduğu bölgelerde en iyi sonucu verir. Vücuttaki kas hücreleri, kalp hücreleri, beyin hücreleri ve kemik hücreleri gibi çoğu normal hücre bölünmez ve çok sık çoğalmaz.

Sitotoksik ilaçlardan genellikle çok fazla etkilenmezler. Bununla birlikte, vücuttaki bazı normal hücreler bölünür ve çok hızlı çoğalır.

Örneğin saç hücreleri, kemik iliği hücreleri, ağız ve bağırsak astar hücreleri bu hücreler arasında sayılabilir.

Bu nedenle ilaçlar, hızlı çoğalan sağlıklı hücrelerde de yan etkilere neden olabilir.

Genel bir kural olarak, normal hücreler kendilerini kanser hücrelerinden daha iyi yenileyebilir ve daha sonra tedaviyi takiben oldukça iyi iyileşebilirler.


Kemoterapinin Beş Muhtelif Hedefi

Toplam remisyon: Hastayı tamamen iyileştirmek için yapılır. Bazı durumlarda, tek başına kemoterapi kanserden tamamen kurtulunması için yeterlidir.

Kombinasyon terapisi: Kemoterapi, radyoterapi veya ameliyat gibi diğer terapilerin daha etkili sonuçlara ulaşmasına yardımcı olabilir.

Geciktirici ve Tekrarlamayı Önleyici terapiler: Kemoterapi, kanserin geri dönüşünü önlemek için kullanıldığında, çoğunlukla cerrahi olarak bir tümörün çıkarılmasından sonra kullanılır.

Kanser progresyonunu yavaşlatma: Kanserin ileri safhalarında ve bir tedavinin mümkün olmadığı durumlarda kullanılır. Kemoterapi kanser gelişimini yavaşlatabilir.

Belirtileri hafifletmek için: İleri kanser hastaları için daha sık kullanılır.


Kemoterapinin Seks organlarına etkisi

Kemoterapi hastaların bir bölümünde seks organlarını etkilemektedir. Etkilenen organ erkekte testis, kadınlarda vajina ve yumurtalıktır. Etkilenme oranı; kullanılan tedaviye, hastanın genel durumuna ve yaşına bağlıdır.

Erkeklerde;

  • Kemoterapi sperm sayısını ve/veya spermin hareket yeteneğini azaltabilir.

  • Bu değişiklikler kalıcı veya geçici olarak üreme yeteneğinin kaybına neden olabilir. Bu nedenle çocuk sahibi olmak istiyorsanız muhakkak hekiminizle görüşünüz.

  • Seks işlevi genellikle kaybolmaz. Fakat sıkıntı, üzüntü, beslenme sorunları, kemoterapinin diğer yan etkileri gibi nedenlerden olumsuz etkilenebilir.

  • Tedavi sırasında doğum kontrolü yapılmalıdır.

  • Kemoterapi uygulaması sonrasında bir miktar kemoterapi ilacının sperme geçmesi nedeni ile ilacın son uygulama dozundan 48 saat sonrasına kadar prezervatif kullanılmalıdır.

Kadınlarda;

  • Kemoterapi ilaçlarından bazıları yumurtalıklardaki hücreleri etkileyerek hormon üretimini etkileyebilir.

  • Hormon üretiminin etkilendiği hastalarda adet düzensizliği, adetin kalıcı veya geçici kesilmesine neden olabilir.

  • Doğurganlık yeteneği kaybolabilir (bunda ilacın tipi, dozu, kadının yaşı gibi faktörler önemlidir). Bu nedenle çocuk istiyorsanız hekiminizle görüşmelisiniz.

  • Eğer menapoza girilirse sıcak basması yakınmasının azaltılmasında; kafein ve alkol alınmaması, egzersiz, gevşeme metodlarının uygulanması yararlı olabilir.

  • Mutlaka doğum kontrolü yapılmalıdır. Uygun doğum kontrolü seçenekleri için hekiminiz ile görüşünüz.

Kemoterapi ilaçları hormonlar üzerine etki ederek kadınlarda adet görme değişikliklerine, eşlerin her ikisinin de cinsel istek kaybına neden olabilmektedir. Tedavi sırasında gebelik önlenmelidir. Tedavi sonrasında ise ek bir tedavi alınmıyorsa yaklaşık 2 yıl süreyle gebeliği tavsiye etmiyoruz.


Ağız yaraları

Ağız ve boğaz içini döşeyen hücreler de kemoterapi ilaçlarından etkilenebilmektedir. Buna bağlı olarak ağrılı, kanamaya neden olabilen, kişinin beslenmesini bozabilecek yaralar açılmaktadır. Bu yaralar sıklıkla ilk hafta sonuna doğru oluşmakta ve 2-3 hafta sürmektedir. Bu gibi durumlarda hekiminizle görüşünüz. Ek tedavi önerilebilir.

Ağız yaraları ve yutma güçlüğü varsa ne yapmalısınız ?

  • Dişlerinizle ilgili sorunlarınız varsa, kemoterapi başlamadan önce tedavi olunuz.

  • Gerek ilaç, gerekse ışın tedavisine bağlı olarak ağız içi ve yemek borusu içindeki dokular zedelenebilir. Her gün ağızınızı kontrol etmelisiniz.

  • Yemekle ortaya çıkan ağrı, yanma ve zor yutma yakınmaları ortaya çıkabilir. Ağrıyı azaltmak için doktorunuzla görüşüp önerilerini yerine getirmelisiniz.

  • Ek olarak yumuşak, ılık ve asitsiz gıdarı (sütlaç, muhallebi, bebek mamaları, az pişirilmiş yumurta, peynir, püre, haşlanmış patates, makarna, muz gibi) tercih etmelisiniz.

  • Bir su bardağına 1 çay kaşığı yemek sodası koyup karıştırarak yemeklerden sonra ve gece yatarken gargara yapabilirsiniz. Gerekirse gargara sayısını da arttırabilirsiniz.

  • Bol sıvı alınız.

  • Domates, portakal, limon, greyfurt gibi ekşi ve asitli meyve sularından, çiğ sebzelerden, kuru ve sert gıdalardan (kraker, tost, ekmek kabuğu gibi), acılı, baharatlı ve çok tuzlu yiyeceklerden uzak durunuz.

  • Biraz kuru gelen yiyecekleri ve yutmanız gereken ilaçları yağlayarak yutmayı deneyiniz.

  • Diş fırçanız yumuşak olmalıdır.

  • Sigara ve alkollü içeceklerden uzak durmalısınız.


Kemoterapi Alırken Hasta Ağrı Hisseder mi?

Kemoterapi ilacı verilirken hasta ağrı hissetmez. Ancak bazen kemoterapi ilacı iğnenin takılı olduğu bölgeden damar dışına sızabilir. Bu da ilacın takılı olduğu bölgede ağrı, kızarıklık, yanma ve şişlik gibi şikayetlere sebep olabilir. Böyle bir durumda hemen tedavi uygulayan hemşireye haber verilip damar yolunun yerinde olup olmadığından emin olana kadar kemoterapi uygulaması durdurulmalıdır, aksi takdirde ilacın damar dışına kaçışı o bölgede ciddi doku hasarına sebep olabilir.


Kemoterapi’de Kabızlık Tedavisi

Kemoterapötik ilaçlar, kabızlığa daha az neden olmaktadır. Ağrı tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar da kabızlığa neden olmaktadır. Ayrıca beslenme bozukluğu, hareketsiz yaşam tarzı da kabızlığa neden olabilmektedir.

Kabızlık durumunda neler yapmalısınız ?

  • Bazı kemoterapi ilaçlarının yan etkisi, az yemek yeme ve hareketsizlik nedeni ile kabızlık sık karşılaşılmaktadır.

  • Bol ve özellikle ılık sıvı gıda almaya çalışmalısınız.

  • Özellikle sabahları bir bardak ılık su içmeniz faydalı olabilir.

  • Posalı gıdaları (çiğ ve pişmiş sebzeler, kabuklu ve çekirdekli meyveler, komposto, kuruyemiş, kepek ekmeği ve patlamış mısır gibi) tercih etmelisiniz.

  • Mümkün olduğunca hareketinizi arttırmalısınız. Kısa yürüyüşler faydalı olacaktır.

  • Öğünlerinizi düzenli yemenizde bu konuda faydalı olacaktır.

  • Dışkılama hissetiğinizde hemen tuvalete gitmelisiniz. Bu şekilde düzenli tuvalet alışkanlığı kazanmanız daha kolay olacaktır.

  • Tüm bunlara rağmen kabızlığınız sürüyorsa doktorunuza başvurmalısınız.


Kemoterapi’de İshal

Kemoterapinin sık olarak etkilediği organlardan birisi de barsaklardır. Ayrıca beslenmede olan değişiklikler de buna katkıda bulunabilir. İshalin nedeni kemoterapi ilaçlarının barsak hücrelerini öldürmesi veya mikroplara karşı direncin azalması nedeni ile gelişen enfeksiyonlardır. Eğer ishaliniz 24 saatten uzun sürer veya bol miktarda gelirse, şiddetli kramp tarzı karın ağrılarınız olursa hekiminizle göreşmelisiniz. Gereken durumlarda tıbbi tedavi ve tetkik yapılabilir. Doktorunuza sormadan başka tedaviler almayınız.

İshal durumunda neler yapmalısınız ?

  • Tedavi sırasında bir çok nedenle dışkılama sayısı artabilir. Bu nedenle önce doktorunuza danışmalısınız.

  • Dışkının rengini ve biçimini kontrol edin, eğer bir değişiklik görüyorsanız doktorunuza haber vermelisiniz.

  • Dışkılama sayısını da kaydedin veya aklınızda tutun.

  • Genital bölgenizi ve ellerinizi iyice temizleyiniz.

  • Rahatlamak için ılık oturma banyoları faydalı olabilir.

  • Naylon çamaşır yerine pamuklu çamaşırlar giymelisiniz.

  • Kilonuzu da takip etmeniz oldukça önemli. Kilo kayıplarınızı da doktorunuza bildirmenizde fayda vardır.

  • Doktorunuzun önerilerine ek olarak ishal olduğunuz dönemde lifli gıdalar (çiğ sebze ve meyvalar, kepekli ekmek, kuruyemiş gibi), yağlı yiyecekler, çikolata, acılı baharatlı yemekler, turşu, alkollü içeceklerden kaçınınız.

  • Peynir, yumurta, haslanmış patates, pirinç lapası, makarna, muz, şeftali, ayran ve yoğurt gibi besleyici ve potasyumdan zengin gıdaları tercih ediniz.

  • Günde en az 3 litre sıvı almanız gerekmektedir.

  • İçecekleri yavaş içiniz ve oda ısısında olmasına özen gösteriniz.

  • Sıcak veya soğuk içecekleri almayınız.

  • Kolalı içeceklerden, kahve, koyu çay ve alkollü içeceklerden uzak durunuz.

  • Dondurma başta olmak üzere süt ve süt içeren gıdalardan sakının. Bu tür gıdalar ishalinizi arttırabilir.

  • Sık ve az yemeğe dikkat ediniz.


İştahsızlık ve tad alma bozukluğu

Bulantı ve kusma, tokluk hissi ve tat duyusunda değişiklik yeterli ve dengeli besin tüketimini engelleyerek iştahsızlığa neden olur.

İştahsızlık durumunda ne yapmalısınız ?

  • Tedavi sırasında iştahsızlık ve tat duyusunda bozulma yakınmalarının ortaya çıkabileceğini belirtmiştik. Kilo kaybı istenmeyen bir durumdur. Bu nedenle bazen sadece canınız istediği ve tat aldığınız için değil, mecbur olduğunuz için de yemelisiniz.

  • Bol sıvı almalı ve bu sıvıların besleyici olmasına dikkat etmelisiniz (süt, ayran, meyve suları, özel çorbalar gibi).

  • Şiddetli iştahsızlık dönemlerinde çok sevdiğiniz yiyeceklerden uzak durunuz, çünkü bunlardan tiksinebilir ve bir daha yemek istemeyebilirsiniz.

  • Yemeklerinizin soğuk veya ılık olması kokuyu azaltabilir ve daha rahat yemenizi sağlayabilir.

  • Tedavi sırasında et ve et ürünleri çoğu kez tiksinti oluşturur. Bu durumda protein ihtiyacı süt ve süt ürünleri ile baklagiller gibi bitkisel proteinlerle karşılanabilir.

  • Gün içinde ne zaman iştahınız iyi ise o zaman en büyük öğününüzü yemelisiniz.

  • Bir seferde az yemek yiyebiliyorsanız yemek aralarında atıştırma şeklinde yemeğe çalışınız. Atıştırma için yüksek kalorili yiyecekler veya eczanelerde satılan hazır, dengeli besin içeren içeceklerden yararlanabilirsiniz.

  • İlaç tedavisi alıyorsanız kürler arasında iştahınızın daha iyi olduğu zamanlarda eksiğinizi kapatabileceğinizi unutmayınız. İştah arttırıcı ilaçlar konusunda doktorunuzdan yardım isteyebilirsiniz.

Tat alma bozukluğunda ne yapmalısınız?

  • Nedeni kemoterapi ilaçlarının ağızın tat almada görevli yumuşak dokusunun hasarıdır.

  • Kemoterapi esnasında ilacın tadını ağzınızda hissediyorsanız bu sürede kraker veya katı şeker yiyebilirsiniz.

  • Genelde yemeğinizi sabahları daha iyi kaldırabileceğiniz için proteinli gıdaları bu öğünde almaya çalışmalısınız.

  • Özellikle rahat yiyebileceğiniz proteinleri (tavuk, balık, yumurta ve peynir) tercih etmelisiniz.


Kemoterapi Hastası nasıl beslenmeli?

Kemoterapi alırken Aşırı tuzlu ve şekerli besinler önerilmez

Çok iştahsız olunan durumlarda kaygılanılmaması ve hastanın kendini toparlamaşı beklenir,

“Kemoterapi hastası yemek Yiyebilecek hale gelir gelmez yemeğe başlanmalı, eğer yiyememe sorunu iki günden uzun sürerse mutlaka hekim ile paylaşılmalı ve Diyetisyen desteği alınmalıdır.
Kemoterapi tedavisi sırasında greyfurt tüketilmesi, greyfurt suyu içilmesi aşırı tuzlu ve aşırı şekerli besinler önerilmez.”

Her türlü sebze çeşidini içeren bir beslenme şeklini benimseyin.

  • Haftanın bazı günlerinde et ürünleri yerine kurubaklagilleri (nohut, mercimek, kurufasülye gibi) tercih etmeye çalışın. Ancak bazı tedavilerde gaz , şişkinlik görülebilir veya tedavi öncesinde geçirilmiş operasyonlar nedeniyle hassasiyet olabilir. Bu durumda kurubaklagillerden kaçınmak gerekebilir.Doktorunuza ve/veya diyetisyeninize danışın.
  • Günde en az 5 porsiyon her renkten olan sebze ve meyvelerden tüketin. Örneğin turunçgiller, koyu yeşil yapraklı sebzeler ve sarı kök sebzeleri karışık olarak gün içinde kullanın.
  • Farklı renklerdeki sebze ve meyveler fitokimyasallar olarak bilinen sağlığı geliştirici öğeler içerir.
  • Hergün yüksek posa içeren gıdalar tercih edin; örneğin kurubaklagiller, tam tahıllı ekmekler, bulgur gibi tahıllar
  • Özellikle hayvansal kaynaklı yüksek yağlı gıdaları sınırlayın. Az yağlı süt ve süt ürünlerini tercih edin.
  • Düşük yağlı pişirme tekniklerini kullanın. Buğulama, haşlama yöntemlerini deneyin.
  • Tuzlanmış, tütsülenmiş ve turşu gibi salamura gıdaları daha az tercih edin.

Kemoterapi’nin Gelecegi

Bilim insanları, daha iyi ve daha güvenli kemoterapi ilaçları geliştirebilmek için çalışmalarını sürdürüyor.

Kanserin ardındaki biyolojiye dair kavrayışımız geliştikçe, normal hücrelerde bulunmayan ancak kanser hücrelerinde bulunan hedefler bulabiliriz.

Bu hedeflere odaklanmış ilaçların geliştirilmesiyle de yan etkiler ortadan kaldırılabilir.

Öte yandan bilim insanları, hali hazırda kullanılan kemoterapi ilaçlarının alınımını kolaylaştıran yöntemler üzerinde de çalışmaya devam ediyor.

Bu yöntemler, ilaçların nanoparçacık formülasyonlarına konulmasını veya hedef moleküllerin ilaca tutturulmasını ve böylelikle kanserli ve normal hücrelerin arasındaki farkın anlaşılmasını içeriyor. Önümüzdeki on yıl içerisinde, kanser tedavisinde kişiselleştirilmiş ilaç geliştirilmesinde önemli ilerlemeler göreceğimiz tahmininde bulunabiliriz.

Şu anda, kanserlerin bulunduğu yere göre hastalar için kemoterapi ilaçları seçiliyor.

Ancak, hastanın kanser hücrelerinin genetik profili baz alınarak çalışması muhtemel ilaç kombinasyonlarını seçmek için yöntem geliştirmeleri devam ediyor. Bu gibi tedavilerin daha etkili olma olasılığı vardır ve yan etkileri de daha azdır.


Kemoterapide Tamamlayıcı ve Alternatif Tıp Teknikleri

Alternatif ya da tamamlayıcı tıp uygulayıcılarının en önemli söylemi modern ilaçların sentetik olduğu, hastalara faydadan çok zarar verdiği, buna karşın doğal ürünlerin daha güvenli ve hastaya şifa sunduğu şeklindedir.

Ancak unutulmamalıdır ki mevcut ilaçların büyük kısmı bitki ve deniz ürünlerinin defalarca farklı test aşamalarından geçirilerek elde edildiği zorlu bir süreçle meydana getirilmektedir.

Etkin bulunan ilaçlar ise uluslararası kuruluşlarca onaylanarak kullanıma sunulur.

Tüm bu yolların alternatif tıp uygulayıcıları tarafından aşılması mümkün değildir. Ayrıca bazı bitkisel ürünlerin kemoterapi ilaçlarıyla etkileşebileceği tedavinizin etkinliğini azaltarak veya yan etkilerini artırarak olumsuz sonuçlara yol açabileceği akıldan çıkarılmamalıdır.

Karın İçi Sıcak Kemoterapi (Hipek)

İle İleri Evre Kanserlerde Tedavi Sağlanıyor…

Kanserle mücadele yaşadığımız yüzyıla da taşınmış bir bilimsel savaştır. Bu yolda büyük adımlar atılsa da henüz istenen sonuca ulaşılamamıştır. Sıcak kemoterapi uygulaması atılan büyük adımlardan biridir. Bazı tip kanserler ve o kanserlerin ileri evreleri bildiğimiz, klasik damar içine verilen kemoterapi yani kanser ilaçları ile tedavi edilemez ya da bu tedavilere istenen yanıt alınamaz. Kemoterapiye rağmen hastalık ilerler ve beklenenden hızlı bir şekilde hasta kaybedilir. Karın içi sıcak kemoterapi tedavisi bu noktada devreye girmektedir.

Op. Dr. Barış Özcan, sıcak kemoterapi hakkında bilgi verdi.

Neden karın içine kemoterapi uygulanır ?

Karın içi organlardan köken alan pek çok kanser ‘periton’ dediğimiz karın içi zarını tutabilir.

Periton hem karın duvarının iç yüzünü hem de organların yüzeyini kaplayan, ince, az miktarda sıvı salgılayarak organların kayganlığını sağlayan bir dokudur.

Karın içi organlardan kaynaklı bir kanserde, kanser hücreleri komşuluk ya da karın içine dökülme yoluyla peritonu tutar. Bu durum genellikle kanserin son evreye geçtiğini gösterir.

Peritonun tutulduğu kanserlerde sistemik kemoterapiler yani damardan verilen kemoterapiler yetersiz kalmaktadır. Bu tedavilerde ilaçlar peritona tam ulaşamamaktadır. Bu tedavideki temel prensip, peritonu bir organ olarak kabul etmek ve peritonun tutulduğu kanser durumlarında tutulmuş peritonu ve hastalıklı organ ya da organları çıkarmaktır (sitoredüktif cerrahi). Karın içine kemoterapi bu cerrahi sonrası yani tüm tümörlü dokuların çıkarılması sonrası uygulanır. Amaç geride kalmış mikroskobik yayılmaya en etkili darbeyi vurmaktır.

Sıcak Kemoterapi hangi hasta-hastalıklarda uygulanır ?

En sık kadınlarda over (yumurtalık) kanserlerinin tedavisinde kullanılmaktadır. Bunun yanında kalın bağırsak (kolon-rektum), mide, apendiks kanserlerinde ve peritonun kendi kanserlerinde (psödomiksoma peritonei) kullanılır. Son yıllarda pankreas kanserlerinde de kullanılmaya başlamıştır.

Sıcak kemoterapi tek başına yeterli mi ?

Hayır. HİPEK tek başına yeterli değildir. HİPEK tedavinin bir parçasıdır. Bu tedavi 3 ayaklı bir tedavidir.

Öncelikle karın içinde tutulmuş periton ve organların (kalın bağırsak, over, safra kesesi, midenin tutulu kısmı…) çıkarıldığı ve tüm tümörlü dokuların temizlendiği tam ya da tama yakın bir sitoredüksiyon sağlanan bir ameliyat gerekir. Bu ameliyatta karın orta hattan boydan boya açılır ve tüm karın değerlendirilir.

Tutulmuş periton ve organlar çıkarılır. Bu sırada kalın ya da ince bağırsakların bir kısmının çıkarılması ve bağırsağın karın duvarına ağızlaştırılması gerekebilir (kolostomi vaya ileostomi). Bu uygulama genellikle geçici bir uygulamadır ve tedavileri bittikten sonra bağırsak tekrar içeri alınır. Bu cerrahi uygulanmadan HİPEK uygulamanın bir anlamı yotur. Ya da HİPEK uygulaması olmadan bu cerrahiyi uygulamanın bir yeri yoktur. Sitoredüktif cerrahi ve HİPEK uygulamasını sistemik kemoterapi takip etmelidir.

Yani “Sitoredüktif Cerrahi + HİPEK + Sistemik Kemoterapi” üçlüsü…

Sıcak kemoterapi hangi durumlarda uygulanamaz ?

Karın dışında tutulum (beyin, akciğer, kemik metastazları..) durumunda yeri yoktur. Hastalık karın içinde sınırlı olmalıdır. Ayrıca çok sayıda karaciğer metastazı (yayılım), ya da çıkarılamayacak karaciğer metastazı olanlarda HİPEK tedavisinin yeri yoktur. Üç ya da daha az sayıda ve çıkarılabilecek karaciğer metastazı varsa HİPEK için engel değildir.

Çok yaygın ve yoğun ince bağırsak tutulumu olan hastalarda ince bağırsakların çoğunun çıkarılması yaşamla bağdaşmayacağı için HİPEK tedavisine uygun değildir. Bu hastaların çoğunu ameliyat öncesi saptamak mümkün olmamakta hasta ameliyat için açıldığında görülmektedir.

Sıcak kemoterapi nasıl uygulanıyor ?

HİPEK uygulaması ameliyat sürecinin bir parçasıdır. Uzun ve zorlu bir ameliyatın sonunda, karın içi tümör temizliğini takiben, hasta halen anestezi altındayken yapılır. Karın kapatılmadan önce karın alt ve üst kadranlarına ikişer adet diren konulur. Bu direnlerle kemoterapi sıvısını ısıtan özel cihaz arası bağlantı kurulur ve karın alt ve üst kısmına ısı düzeyini takip etmek için 2 adet ısı probu yerleştirilir.

Bu proplar kemoterapi verildiği sürece ısının istenen düzeyde sabit kaldığını görmeyi sağlamaktadır. Isı 41-43 derece arasında olmalıdır. Kemoterapi süresi 60 dakikadır. Karın içine 3.5 litre kemoterapi sıvısı verilir. Bu sırada kemoterapinin karın içinde heryere ulaşması için karın dıştan elle manüple edilir, çalkalanır. Bu sürenin sonunda karın içindeki sıvı geri alınır ve işlem sonlandırılır.

Sitoredüktif Cerrahi ve Sıcak kemoterapi uygulayacak ekip kimlerden oluşmalıdır ?

Ameliyat 6-10 saat kadar sürmektedir. Bu nedenle ekipte hem genel cerrahi uzmanları hem de jinekolog onkolog gereklidir.

Ayrıca cerrahi öncesi görüntüleme için deneyimli radyologlar, hastaların kemoterapi programlarının ve tedavilerinin düzenlenmesi için tıbbi onkologlar, tanıların doğruluğu açısından deneyimli pataloglar, PET tomografi ve değerlendirecek nükleer tıp uzmanı, beslenmelerinin düzenlenmesi için uzman diyetisyenler, yoğun bakımda hastaların takibini yürüten deneyimli anestezi doktorları, deneyimli ve donanımlı yoğun bakım ve servis personel ve hemşireleri bu geniş ekibin olmazsa olmaz parçalarıdır. Bu tedavi multidisipliner bir yöntemdir.

Benzer Yazılar :

Facebook ile yorum yazabilirsiniz.

Forumcu

Forumcu

Forum tartisma sitesini zirveye taşımak istiyorum bana yardımcı olunuz.

2 Responses

  1. leyla dedi ki:

    Kemoterapi hakkında bilgileri toplamışsınız ama kemoterapi her zaman hastayı iylestirmiyor, kemoterapi alan annem yime içme bozukluğu cektigi için saglıgı iyiye değil kötüye giderek rahmetli oldu. onun için kemoterapi almak yada aldırmak isteyen kişiler iyi düsünmeli

  2. Forumcu Forumcu dedi ki:

    önçelikle Başınız sagolsun, Kanser kötü bir hastalık hele birde gec dönemde farkına vardıgımız zaman bir umut doktorların pesinde koşuyoruz, doktorların elinde olanda bazı tedavi secenekleri var kemoterapide bunlardan birtanesi, sen Annem kemoterapi kür’ü almaya basladı iyi olmadı rahmetli oldu diye düsünüyorusun, gercekden anne sevgisi bir başka kaybeden çok iyi bilir,
    Bende annemi mide kanserinden kaybettim, gec evrede tanı kondu ve doktor doktor dolastık, yimee içme bozuklugu oldugu icin kemoterapi bile alamadı, umutla yaşıyoruz ama bu kanser hastalıgı umut bırakmıyor insanda, Kanserden sevdiklerini kaybeden herkeşin başı sagolsun, Allahım hepsine gani gani rahmet eyleesin.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.