Anlatım Yöntemleri

Anlatım yöntemi, işlenmekte olan konuların bir sıra ve düzene göre konuşma yoluyla açıklamasına ve öğretilmesine denir.

Bilişsel alan: bilgi

Duyuşsal alan: alma

Psikomotor alan: uyarılma

Düzenleyiciler (grafik, şema vb.) kullanılmalı.

Örnekler kullanılmalı.

Sorularla öğrencinin ilgisi çekilmeli.

Bilinenden bilinmeyene doğru ilerlemeli.

Öğrencilerin not alması sağlanmalı.

İlkokul 1,2,3 sınıflarda 2-3 dakika,
4,5 sınıflarda 4-5 dakika,

Ortaokul ve liselerde 5-6,

Üniversitelerinde 7-8 dakika sürekli konuşabilir.

Öğretmenlerin en çok kullandıkları bir yöntem olan anlatma yöntemi öğretmen merkezlidir ve öğretmenin konuyu öğrencilere aktarması esasına dayanır. Bu yönteme, teorik olarak işlenebilen derslerde önemli oranda yer verilebilir. Uzun bir tarihi geçmişe sahip olan bu öğretim tekniği iki bin yıl kadar bir süre varlığını başarıyla sürdürmüştür. Fakat derslerde çok fazla kullanılması eğitim açısından önemli sakıncalar doğurur. Gerekli olduğu durumlar haricinde kullanmamakta yarar vardır.

Anlatım yöntemi, işlenmekte olan konuların bir sıra ve düzene göre konuşma yoluyla açıklamasına ve öğretilmesine denir. Düz anlatım, hazırlanmış bir metnin monoton bir biçimde okunur gibi tekrarı şeklinde olabileceği gibi, araya örnekler ve fıkralar sokarak ilginç bir hale getirilmiş bir konuşma biçiminde de olabilir. Bu yöntemin iyi kullanılabilmesi, öğretmenin kişiliğine, bilgisine, ses tonuna, konuşma gücüne (konuşma temposu, melodisi, telaffuzu, süre ayarlama), diyalektik yöntemi iyi kullanmasına, jest ve mimiklerine bağlıdır. Bu yöntemle ders anlatırken drama tekniği, tasvir, açıklama ve hikâye etme gayet ustalıkla kullanılmalıdır. Anlatım yöntemi bilgi ve kavrama düzeyinin üzerindeki hedefler söz konusu ise, bilgiler karmaşık ve ayrıntılı ise, öğrenci katılımı gerekli ve önemli ise, öğrencilerin yetenek düzeyleri ortanın altında ise anlatım yoluyla verilen ders başarılı olamaz.

Anlatma yöntemi, bir ünitenin geliştirilmesinde birçok amaçlar için kullanılabilir. Bu amaçlardan birkaç tanesi:

  1. Yeni bir konunun ortaya atılması ve konunun geliştirilmesinde ve daha önce ele alınmış bir çalışmanın yeniden gözden geçirilmesi durumunda,
  2. Öğrencilerin yeni bir üniteye uyum ve teşvik bakımından yöneltilmesi halinde,
  3. Bir dersin ya da ünitenin özetlenmesi durumunda,
  4. Bir sorunun çözümünün gösterilmesi gerektiğinde,
  5. Ünitelerin kaynak kişi tarafından sunulması gerektiğinde,
  6. Ünitelerin işlenmesinin herhangi bir sayfasında, öğrencilerin ilgi ve dikkatlerinin çekilmesi gerektiği anlarda,
  7. Öğretim etkinliklerinde, öğrencilere bazı fikirlerin açıklanmasına ihtiyaç duyulduğunda,
  8. Diğer öğretim yöntemlerinin uygulanması için zaman ve şartlar uygun olmadığı anlarda kullanır.

Düz anlatım, ancak yukarıda sıralanan gerekçelere uyabildiği taktirde bir yöntem niteliği kazanabilecektir.

Anlatım yöntemi yanlış kullanımları nedeniyle birçok eleştiriye maruz kalmıştır. Ancak sınıfta bu yöntemi kullanmak zorunludur. Önemli olan anlatımın süresi, yeri, etkisi konunda yapılmış araştırmaların verilerinden faydalanmadır. Öğretmen öğrencide ki dikkat dağılmasını hissettiği an anlatım yönteminden farklı yöntemlere geçiş yapmalıdır. Anlatımın kısa ve ilginç olmasını sağlama ve herkesin dikkatini çekme öğretmenin görevidir.

Öğretmenin konuşmasının, hareketlerinin, görünümünün, anlatımındaki açıklığın ve öğrencilerle göz göze ilişkisinin bu yöntemde son derece önemli olduğu bilinmektedir.

Bu yöntemin faydalarının, sınırlılıklarının ve en iyi kullanım için rehber ilkelerinin neler olduğunu şu şekilde sıralamışlardır:

Anlatım yönteminde uyulacak rehber ilkeler:

  1. Öğretimin amacı ve önemli noktaları açıkça öğrencilere gösterilmelidir.
  2. Anlatım sırasında öğretmen öğrencilerle devamlı göz iletişimi kurmalı ve sözsüz iletişim tekniklerini etkin olarak kullanmalıdır.
  3. Öğretmenin konuyu çok iyi bilmesi, nelerin önce, nelerin sonra anlatılması gerektiği iyi hesaplanması gerekir
  4. Anlatımda kullanılan dil, konuyu ve etkinlikleri açık bir biçimde öğrenciye ulaştıracak nitelikte olmalıdır. Anlatımın dili öğrencinin düzeyine uygun olmalıdır.
  5. Konuşma sırasında eşya, resim, şema, grafik gibi araç ve malzemeler kullanılmalıdır.
  6. Anlatımda yeterli sayıda ve nitelikte örneğe yer verilmeli, örnekler gerçekçi olmalıdır. Öğrencilerin örnek vermesine imkân sağlamalı, her iki durumda da aşırılıktan kaçınılmalıdır.
  7. Anlatımda bilinenden başlanıp, bilinmeyen olgu ve olaylara geçmeli ve yargılama yoluyla yeni gerçekler üretilmelidir.
  8. Sorular kullanılarak anlatım yöntemi zenginleştirilmelidir. Soru sorma iki şekilde olabilir. Öğretmen soruyu sorar biraz bekler ve kendi cevaplar ikinci bir yöntem ise sorunun öğrencilere sorularak biraz beklenir ve öğrencilere söz verilir. Ayrıca öğrencilere soru sorma hakkı verilmelidir.
  9. Konuşma sırasında öğrencilerin kısa notlar alması sağlanmalıdır.

10.Hedef ve davranışlar bilişsel alanın bilgi, duyuşsal alanın alma, devinişsel alanın uyarılma basamaklarından birinde olmalıdır. Davranışlar ezberden söyleme, yazma, tanıma ve hatırlama gibi özellikleri taşımalıdır.

11.Bu tür stratejide öğretmen sürekli olarak 7-8 dakikadan fazla konuşmamalıdır. İlkokul 1,2,3 sınıflarda 2-3 dakika, 4,5 sınıflarda 4-5 dakika, ortaokul ve liselerde 5-6, üniversitelerinde 7-8 dakika sürekli konuşabilir; çünkü öğrencinin dikkati uzun süre konuşmalarda çabucak dağılabilir.

12.Öğreticinin konuşma süresi arttıkça hatırlama oranı düşmektedir.

Anlatım yönteminin olumlu yönleri:

  1. Anlatma yönteminde konu mantıklı bir sıra ve düzen içerisinde verilir.
  2. Çok miktarda doğru bilginin kısa zamanda verilebilmesini sağlayan bir yöntemdir.
  3. Zaman, emek ve masraftan tasarruf sağlar.
  4. Telkin yapmaya, bazı duygu ve düşünceleri vermeye uygundur.
  5. Soyut kavramları vermeye uygundur.
  6. Bilgileri kalabalık gruplara iletmek için yararlıdır.
  7. Oturumda sürpriz bir bilgi ile karşılaşmayacağı için öğretmene güven duygusu verir.
  8. Konuşma ile yapılacak bir açıklama, öğrenme etkinlikleri sırasında öğrencilerin karşılaşacakları güçlüklerin giderilmesini sağlar.
  9. Öğrencileri sınıfta kontrol altında tutmak kolaydır.

Anlatım yönteminin sınırlılıkları:

  1. Öğretmen coşkulu ve güdüleyici değilse öğrenci ilgisi kısa sürede azalır.
  2. Bir ders kitabında kolaylıkla bulunabilecek bilgileri ele alıyorsa zaman kaybına neden olur.

Anlatma, kitabın tekrarı olmamalıdır. Kitaba bir şeyler katmalıdır.

  1. Bu yöntemi uygularken konunun öğrenciler için çekici hale getirilmesi gereklidir.
  2. Öğretim sırasında öğrencilere soru sorma izni verilmediği için geri dönütü ortadan kaldırır, eksik iletişime neden olur.
  3. Duyuşsal ve psiko-motor alanla ilgili hedefler çok ender oluşur.
  4. Bu yöntemle öğretilen bilgilerin pratikte uygulanması güçtür.
  5. Sadece anlatım yönteminin kullanılması öğretimin etkisini azaltır. Ezberciliğe teşvik eder.
Forumtartisma

Forumtartisma

Forum tartisma sitesini zirveye taşımak istiyorum bana yardımcı olunuz.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir